در كتاب ناسخ التواريخ مسطور است كه حارث بن كلدهء طبيب بدين اسلام سر در ؟ ؟ ؟ نياورد * آن حكيم را مؤلفات بسيار است من جملتها ( كتاب المحاوره ) فى الطب ( كتاب فى استفراغ الدم ) « 7 » از جمله كلمات حكمت حارث طبيب است كه فرمايد ( كل الفواكه فى اقبالها و حين اوانها و اتركها اذا ادبرت و ولت و مضى زمانها ) نيز كويد ( اربعة اشيأ تهدم البدن الغشيان على البطنه دخول الحمام على الامتلأ و اكل القديد و مجامعة لعجوز ) فرمايد ( دافع بالدواء ما وجدت مدفعا و لا تشربه الا عن ضرورة فانه لا يصلح شيئا لا افسد مثله ) * 2 1 حبيش الطبيب المشهور بالاعسم هو حبيش بن الحسن الدمشقى * از اطباى مترجمين دولت عباسيّين و خواهرزاده و هم تلميذ خاص حنين بن اسحق عبادى طبيب مشهور است كه ترجمه‌اش عن‌قريب خواهد آمد آنچه معلوم مىشود اغلب كتب يونان را حنين بمعاونت و نقل به عربى نموده و همين حبيش است كه كتاب مسائل حنين را باتمام رسانيده تاريخ وفاتش به نظر نرسيد مؤلفات سودمند دارد من جملتها ( كتاب اصلاح الادوية المسهلة ) ( كتاب الادوية المفردة ) ( كتاب الاغذيه ) ( كتاب فى الاستسقأ ) ( مقالة فى النبض ) * 2 1 حرانى الطبيب از اطباى اوايل مائه سيّم هجرى است و اسمش در كتب تواريخ ديده نشده در عهد امير محمد بن عبد الرحمن پادشاه اموى اندلس وارد قرطبه گرديد و صيت حذاقت وى تمام بلاد اندلس را فراگرفت در كتب تواريخ مسطور است كه حرانى معجونى تركيب كرده بود كه يك خوراك آن را به مبلغ پنجاه دينار مىفروخت

--> ( 7 ) در كتب تواريخ ديده شد كه حارث بن كلده را كنيزك ماهرويى بود كه ( سميّه ) نام داشت و با وى هم بستر مىشد كنيزك مزبور سر بزناكارى نهاد حكيم وى را از خويش دور كرد آن زن پس از دورى جستن حارث در اين امر ناشايست چندان اشتهار پيدا كرد كه صاحب لوا گشت و همين سميّه است كه از وى زياد بن ابيه بوجود آمد حكيم مزبور بعد از دورى سميّه فارعه بنت همام بن عروة ثقفى را بسراى آورد مدتى باهم بسر بردند روزى وقت صبح حكيم بسراى فارعه وارد شد ديد كه خلال مىكند همان روز او را طلاق گفت فارعه از طلاق خود سبب پرسيد حكيم در پاسخ گفت ( دخلت عليك فى السهر فوجدتك تتخلّلين فان كنت بادرت الغذا فانت شريفه ؟ ؟ ؟ و ان كنت بت و الطعام بين اسنانك فانت قذره قالت كل ذلك لم يكن و لكنى تخللّت من شظايا السوّاك پس از آنكه فارعه از حارث طلاق گرفت بنكاه يوسف بن ابى عقيل ثقفى درآمد امير ظالم حجاج بن يوسف ثقفى از وى متولد شد ( لمؤلفه )